Een prachtig voorbeeld van hoe oogcontact verbinding en kwetsbaarheid creëert, is te zien in deze video van Amnesty International. Het toont de kracht van écht zien en gezien worden, en hoe dit de basis vormt voor verbinding. Klik op de afbeelding om naar de video te gaan.
Een gesprek is een prachtige manier om elkaars gedachten te kunnen ontmoeten. Je deelt je informatie. Komt tot gezamenlijk ideeën, en smeedt sociale banden. Maar weet je wat een goed gesprek écht bevordert? Oogcontact.
Oogcontact is de meest primaire manier om je gezien te laten voelen en geeft je het gevoel van inclusie en het verstevigt relaties. Je communiceert met jouw blik dat je interesse hebt in wat de ander te zeggen heeft, en daarmee laat je zien dat je de persoon achter de woorden respecteert. Ook verbetert oogcontact de communicatie. Je gezichtsuitdrukking, zoals verbazing of schrik, is vaak de eerste reactie op wat iemand zegt. Oogcontact helpt ook om te bepalen wanneer het jouw beurt is om te spreken.
De impact van onbewuste voorkeuren
Je brein let sterk op of iemand je aankijkt en trekt daar conclusies uit. Oogcontact lijkt vanzelfsprekend, maar het is niet altijd makkelijk om iedereen evenveel aandacht te geven. Onze hersenen hebben namelijk onbewuste voorkeuren voor wie we wel of niet aankijken, bijvoorbeeld afhankelijk of iemand tot je ‘innergroep’ behoort of niet.
Het onbewust minder aankijken van bepaalde mensen heeft vaak grote gevolgen. Het zorgt ervoor dat diegene zich ongezien voelt, wat funest is voor hun gevoel van waardering binnen de groep. Iedereen heeft een bepaalde mate van erkenning nodig om zich comfortabel genoeg te voelen om echt bij te dragen in een team. Kwetsbare breinen zijn die van mensen die nieuw of net een beetje anders zijn dan de norm in het team zijn Wil je dat voorkomen? Dan moet je bewust aan het werk om er een gewoonte van te maken om iedereen goed aan te kijken.
Interessant genoeg spelen onbewuste vooroordelen ook een rol vanuit een ander perspectief. Mensen die zich zeker voelen over hun positie in de groep, zoals leidinggevenden of degenen die tot de norm behoren, letten ook sterk op oogcontact. Kijk jij hen niet aan, dan kan dat worden opgevat als een teken van onzekerheid of zwakte. De gewoonte om de ander bewust aan te kijken, helpt dus niet alleen de ander, maar ook jezelf: je laat ermee zien dat je de ander serieus neemt én dat je vertrouwen hebt in jezelf.
De invloed van je telefoon op verbinding
Een andere belangrijke bron van ruis is de dopaminebom in je zak: je telefoon. Onze concentratie tijdens gesprekken en vergaderingen wordt flink op de proef gesteld doordat apps en meldingen zo ontworpen zijn dat het bijna onweerstaanbaar is om je telefoon erbij te pakken, zelfs als je tegenover iemand zit.
Naast entertainment brengt je telefoon tegenwoordig ook verantwoordelijkheden met zich mee. Platforms zoals Slack en WhatsApp-groepen creëren een constante verwachting van bereikbaarheid. Juist die voortdurende bereikbaarheid belemmert de echte verbinding met de persoon tegenover je. Terwijl bewezen is dat volledig aanwezig zijn en oogcontact maken juist zorgt voor sterkere relaties.
Maak er dus een gewoonte van om echt aanwezig te zijn tijdens gesprekken. Leg je telefoon weg en zet onbelangrijke meldingen uit. Kijk vooral ook je leidinggevende aan, maar vergeet niet de mensen die een steuntje in de rug kunnen gebruiken. Door hen aan te kijken zeg je: “Ik zie jou (ook)”.
Oogcontact: een gewoonte om bewust te ontwikkelen
Een interessante katalysatortip voor verbinding: oogcontact blijkt de eerste manier te zijn waarop we als baby’s verbinden met onze ouders. Omdat we nog niet op andere manieren echt kunnen communiceren hebben we alleen hun blik die ons vertelt: “Ik ben er voor je”. Hier komt ‘ie: omdat de meeste mensen rechtshandig zijn, dragen ze hun kind in de linkerarm. Hierdoor maakt hun rechteroog automatisch contact met het linkeroog van het kind. Deze specifieke blik stimuleert de afgifte van oxytocine, een hormoon dat vertrouwen en verbondenheid versterkt. Probeer dat eens uit, nu je toch aan je nieuwe gewoonte gaat werken!
Besef dat werken aan de gewoonte van oogcontact een work in progress is. Ik vind oogcontact soms zelf best intens en heb mezelf aangeleerd om in zo’n geval naar de oogkleur van iemand te kijken in plaats van “in iemands ogen”. Ook blijkt uit onderzoek dat oogcontact belangrijk is om iemand zich gezien te laten voelen, maar dat je ogen afwenden juist kan helpen om nieuwe, onafhankelijke gedachten te vormen. Tijdens een goed gesprek kan oogcontact dus, net zoals het praten zelf, heen en weer gaan tussen de betrokkenen.
Conclusie: de kracht van een blik
Dus: leg die telefoon weg, kijk de ander aan en wees echt aanwezig. Zo bouw je niet alleen sterkere relaties, maar zorg je er ook voor dat iedereen zich gezien voelt. Dat is de kracht van een simpel gebaar zoals oogcontact.